Gids Stefaan (70) pleit voor een gidsenstatuut: “Nood aan kwaliteitscontrole op kennis en kunde”

Stefaan studeerde als Vlaming Germaanse talen en leerde Duits, Engels en Zweeds op de schoolbanken. Tijdens zijn legerdienst kwam hij in contact met het Frans. Even later studeerde hij nog Spaans bij. Daarnaast volgde hij tijdens zijn master - als inwijkeling afkomstig uit West-Vlaanderen - een eenjarige gidscursus. “Dat was voor mij de beste manier om de streek en stad Brussel te leren kennen. Ik had nooit de ambitie om zelf te gidsen,” zegt Stefaan. “Toch ben ik er 43 jaar geleden toevallig ingerold toen een kennis mij had voorgesteld om gids te worden bij Brussels City Tours.” 

Jarenlang deed Stefaan enkel in de weekends een gidstoer. Tijdens de week bleef hij voltijds aan de slag als leerkracht Engels en Nederlands. “In de jaren ’80 kwam mijn kennis van het Zweeds erg goed van pas,” blikt de gepensioneerde leerkracht terug. “Zo werden duizenden Zweden naar Brussel gestuurd om les te volgen over de Europese Unie. Daarom gidste ik elke zondag groepen met Zweedse toeristen in het fort van Breendonk en de stad Brugge.”

“Nood aan afwisseling”

Zijn passie voor talen en geschiedenis gebruikt Stefaan tot op vandaag als gids voor groepen van internationale toeristen uit Spanje, India, de Verenigde Staten, Frankrijk, ... Een favoriete toer heeft hij niet. “Maar ik geef regelmatig vorm aan nieuwe gidstoeren, gaande van de Flanders Fields Remembrance tour en de Remembrance Tour of the Battle of the Bulge, tot uitstappen naar Keukenhof en Delft. Ik heb nood aan afwisseling. Als ik altijd hetzelfde moet doen, verveel ik me. Als gids ben ik ook aangesloten bij andere organisaties om m’n portfolio van uitstappen breed te houden.” 

Bij elke gidstoer geeft Stefaan de context en korte geschiedenis van België mee. “Eigenlijk start ik altijd met de vraag: welke kennis van België heb jij? Welke talen worden er hier gesproken? Zo pas je je makkelijker aan je doelgroep aan. Duitsers kennen doorgaans erg veel van hun eigen en de Europese geschiedenis, evenals Fransen. Toeristen uit Azië moet je meer context geven.”

Wat hij het meest apprecieert aan de functie van gids: “Veel mensen mogen zien. Het contact met mensen geeft me energie. Toeristen een mooie herinnering geven, waarbij je kennis doorgeeft en toch voldoende vrije tijd voorziet, dat vind ik belangrijk. Achteraf mogen vaststellen dat de klanten tevreden zijn, dat geeft een gevoel van dat je geslaagd bent in je opzet. Groepen die je applaus en kussen geven uit dankbaarheid, dat doet je als persoon groeien.”

Geen officiële erkenning van gidsenstatuut

Over het bestaan van de Internationale Dag van de Toerismegids op 21 februari, wist Stefaan niet af. “Ik vind het lovend dat deze internationale dag van de gids bestaat,” legt hij uit. “Al is het sneu dat er geen officiële erkenning van het statuut van gids bestaat in België. Iedereen die morgen wil gidsen, kan dat zonder problemen doen. Door het gebrek aan een officiële erkenning, is er geen kwaliteitscontrole,” zegt Stefaan.

In onze buurlanden pakt men dat anders aan. “In Nederland moet je een licentie kopen die €750 per jaar kost, waardoor het gidsen enkel rendabel is voor wie het op regelmatige of professionele basis doet. Er vinden examens plaats om de kennis van de gidsen te testen. Op de Grote Markt van Brussel staan er dagelijks een 100-tal gidsen waarvan niet geweten is of ze de geschiedenis kennen of überhaupt kunnen gidsen. Dat doet ons beroep oneer aan,” betreurt Stefaan.

Contact, aanpassingsvermogen en kennis

Als afsluiter geeft hij mee aan welke drie voorwaarden je moet voldoen om een goede gids te zijn. “Ten eerste moet je mensen graag zien en van contact houden. Ten tweede is het belangrijk dat je de informatie aanpast aan je doelpubliek en weet te doseren. En tot slot: de gids moet zijn geschiedenis goed kennen.” 

Door het gebrek aan kwaliteitscontroles is dat laatste aspect vandaag geen evidentie, vindt Stefaan. “Kennis hebben van zaken blijft de basis, daarna volgt aanpassingsvermogen. Als een schoolmeester – al zeg ik het zelf – simpelweg meegeven hoe een land in elkaar zit, werkt niet meer. Mensen gaan steeds meer op zoek naar een andere beleving, daar moet je als gids op inspelen. Als je de aandacht van de toeristen écht wil grijpen, moet je de grote lijn meegeven en een aantal haken van de geschiedenis meegeven. Zo zet je ons kleine landje op de kaart. Ik hoop dat ik dit nog vele jaren mag doen!” aldus Stefaan.